نعمت و صحت بدن براى خود وَ إِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ و اگر برسد او را بدى فَيَؤُسٌ پس او شديد اليأس است قَنُوطٌ نااميد است از روح خداى تعالى و فرج او . و اين صفت كفارست چنانچه حق تعالى ميفرمايد كه لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ و قنوط را وقتى اطلاق كنند كه آثار يأس ظاهر شده باشد كه نااميد و مأيوس بدرگاه الهى نبايد شد وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ رَحْمَةً مِنَّا و اگر بچشانيم آدمى را حلاوت رحمت و نيكويى از جانب خود مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ از پس سختى كه به او رسيده باشد لَيَقُولَنَّ هذا لِي هر آينه گويد كه اين رحمت از براى اعمال نيك هست كه من بسبب آن اعمال مستحق اين رحمت شده‌ام وَ ما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً و گويد كه گمان نميبرم قيامت را برخواسته وَ لَئِنْ رُجِعْتُ إِلى رَبِّي و اگر بالفرض قيامت قايم گردد و من باز گردانيده شوم بسوى جز اى پروردگار خود إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنى بدرستى كه مراست نزد خداى تعالى هر آينه خوبى يعنى اولا قبول ندارم كه قيامتى باشد و اگر بالفرض و التقدير قيامت باشد مرا نزد خداى تعالى هر آينه در آن عالم جزاى خوبست زيرا كه آنچه به من رسيده از نعم دنيوى به جهت استحقاق منست و آن استحقاق تا قيامت باقيست و منفك نميشود پس در آن عالم نيز مستحق نعمت خواهم بود زهى تصور باطل زهى خيال محال فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا پس اخبار كنيم و مطلع گردانيم آنان را كه نگرويدند بخداى تعالى و رسول او بِما عَمِلُوا به آنچه كردند از اعمال قبيحه كه موجب عقوبت دايمست وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ و هر آينه بچشانيم ايشان را مِنْ عَذابٍ غَلِيظٍ از مرارت عذاب درشت كه خلاصى از آن ممكن نباشد وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ و چون انعام كنيم بر آدمى أَعْرَضَ روى بگرداند از شكر گذارى وَ نَأى بِجانِبِهِ و دور دارد جانب خود را يعنى انحراف ورزد از اعتراف بنعم الهى وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعاءٍ عَرِيضٍ و هر گاه برسد او را شرى مانند فقر و مرض و سختى پس او خداوند دعاء بسيارست و رو آرد بدرگاه ما بدوام دعا و كثرت تضرع . و چون امتداد در عرض لازم دارد امتداد